ماهی و محصولات دریایی اصلی ترین غذای مردمان جنوب و همشهریان عزیزدیلمی...

در پستهای گذشته از بدو راه اندازی وبلاگ ماهرویان تا کنون ضمن نگاهی کوتاه و گذرا به تاریخ منطقه و برشمردن اهداف و نیات مدیریت وبلاگ مبنی بر بازشناخت صورتی نو و تازه از وضعیت گذشته و حال شهرستان در سطح ملی و جهانی و بررسی موانع و مشکلات فراروی توسعه، عمران و آبادانی شهرستان، به شرح پاره ای از مشکلات و معضلات جامعه کنونی دیلم اشاره داشته و سعی مان بر آن خواهد بود که در این راه از هیچ کوششی دریغ نداشته و تمامی تلاشمان را بر انعکاس نقاط ضعف و قوت شهرستان و چگونگی برون رفت از این معضلات و مشکلات داشته باشیم.

یکی از استعدادها و قابلیت های ذاتی شهرستان که قابل بحث و بررسی است، موضوع شیلات و صنایع مرتبط با این بخش است. اهمیت شیلات نه تنها به دلیل سهم مهمی است که آبزیان در تأمین غذای مصرفی جامعه دارند، بلکه به دلیل نقش مهمی است که در بخشهای دیگر از جمله: پایداری اکوسیستم طبیعت،راه اندازی صنایع مرتبط با آن، ایجاد طیف و بازار گسترده ای از اشتغال نیروهای جویای کار و حضوری مهم و پُررنگ در چرخه اقتصادی کشور و بنادر جنوبی ایران دارد.

در دهه های اخیر رشد روزافزون جمعیت، افزایش مصرف مواد پروتئینی در جوامع مختلف از جمله کشور عزیزمان ایران را در پی داشته و دغدغه حل بخشی از معضل همیشگی و دائمی بیکاری در جامعه همواره ذهن مسئولین را به خود معطوف داشته است. با رشد جمعیت و گسترش شهرنشینی بویژه گستردگی جغرافیایی و جمعیتی بنادر، توجه به غذای سالم، توسعه زیرساختهای صنعتی، کشاورزی، عمرانی،خدماتی و شاخص های عرضه و تقاضای فرآورده های شیلاتی را دستخوش تغییرات گسترده نموده است.

امروزه نقش و جایگاه شیلات در تأمین بخشی مهم از مواد پروتئینی و ایجاد اشتغالی پایدار در جامعه بیش از گذشته نمایان و آشکار گردیده که با برنامه ریزی اصولی مبتنی بر الگوهای علمی می توان آینده مطلوبی را برای این صنعت که از قابلیتهای بالقوه شهرستان دیلم نیز می باشد رقم زد.

برخی از مهمترین شاخصه ها و ویژگی های بارز که اهمیت شیلات و مزایای استفاده از پروتئین موجود در آبزیان را نشان می دهند عبارتند از :

بازهم از  تأمين آب اصلی ترين نياز کشاورزان منطقه ديلم مي گوييم....

فرماندار شهرستان ديلم شمالی ترين شهرستان استان بوشهر گفت: انتقال آب سد چم شير به اراضي کشاورزی دشت حاصلخيز ليراوی برای کشاورزان شهرستان تبديل به رويا شده است.

عبدالله ستارپناهی در نشست کارگروه آب، خاک، کشاورزی و منابع طبيعي شهرستان ديلم افزود: بيش از يک دهه از اجرای طرح مطالعاتی اين پروژه حياتی که از مهمترين نيازها و ضروريتهای بخش کشاوری شهرستان ديلم است مي گذرد، ولی هنوز اقدامی برای عملياتی شدن اين طرح صورت نگرفته است.

به گزارش ايرنا وی گفت: شهرستان ديلم به دليل برخورداری از 24 هزار هکتار زمين مرغوب و حاصلخيز در دشت ليراوی در گذشته به انبار غله جنوب معروف بوده و آب آن از طريق يک تونل از رودخانه زهره در استان خوزستان تأمين مي شده است.

فرماندار ديلم افزود: اگر اين تونل بازسازی شود و آب کشاورزی به اراضی حاصلخيز شهرستان برسد بار ديگر کشاورزی اين خطه  رونق مجدد خواهد گرفت و اشتغال مناسبی برای اهالی بويژه روستائيان عزيز دشت ليراوی ايجاد می شود. 

وی همچنين نوع مالکيت عمومی کشاورزان بر اراضی اين شهرستان را يکي ديگر از مشکلات مهم بخش کشاورزی دانستند. و خاطرنشان ساختند: بايد سهم کشاورزان از اراضی موجود تفکيک گرديده تا فعالان اين عرصه با رغبت بيشتری به کار و تلاش خود ادامه دهند...

رونق و احياء مجدد کشاورزی دشت ليراوی از مهمترين اهداف و نيازمنديهای شهرستان ديلم است که در صورت حل معضل اساسی تأمين آب  می توان به آينده درخشان و بازگشت به دوران طلايي کشاورزی منطقه ابا و اجداديمان ماهرويان اميدوار بود...

حرا را یک ایرانی از هندوستان به ایران آورد و در نزدیکی بندر لافت(جزیره قشم) کاشت و از آنجا در سایر نقاط جنوبی کشور و البته در دو سه سال اخیر به شهرستانمان دیلم انتقال یافته و کاشت گردید...

شاید پرداختن به موضوع  درختان حرا برایتان چندان جالب و گیرا نباشد، چرا که دیگر دوستان و همشهریان خوبمان در وبلاگ زیبای «دیلمی یل» به این مقوله پرداخته اند. اما آنچه ما را وادشت که قلم را برای موضوع یادشده بر صفحات دنیای مجازی و گسترده اینترنت به حرکت درآوریم. نگاهی نو و تازه به مقوله یادشده از منظری دیگر بود...

حرا درختی است که در سواحل گلی و لجنی، بین جزر و مد دریا کاشت می شود. این درخت به طور متوسط با رشد مناسب بین سه الی چهار یا پنج متر، با تحمل دمای متوسط 19 الی 35 درجه سانتیگراد، با شاخه های سبز به هم تابیده و پیچیده و حساس و شکننده، طول برگهایش پنج تا هفت و نیم سانتی متر، با میوه ای بادامی شکل و ریشه هایی هوایی، اسفنجی و سطحی می تواند در کنار سواحل جنوبی کشور کاشت شود...

 از ویژگیهای دیگر این درختان و درختچه ها، ایجاد اکوسیستمی است جذاب با آوای پرندگانی چون حواصیل، فلامینگو، پلیکان، انواع سلیم، لک لک، مرغابی، تینک، شی شی تو، نوک میخی و دوزیستانی چون: گبگاب (خرچنگ)، ماردریایی، قورباغه، لاک پشت، و آبزیانی چون: ماهی و شلمبو و تاته و ...                          

                                           ((بقیه را در ادامه مطلب مطالعه نمایید.))

ارائه الگویی تحلیلی برای توسعه جامع اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شهرستان دیلم

بخش دوم...

هدف ما از بحث توسعه دنبال نمودن پیامدهای ناخواسته و غیرقابل پیش بینی نیست هدف، غایت و نهایت اندیشه و تفکر اصل اساسی توسعه است. برای اینکه وارد بحث اصلی توسعه گردیم یک فرض را باید بپذیریم و آن این است که:  آنچه که به عنوان توسعه جامع می شناسیم حداقل چهار بعُد و چهار وجه اساسی توسعه اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است. هر کدام از این بعدها را می توان در دو ویژگی خلاصه نمود و سپس با این شکل سعی می شود مدلی منطقی از توسعه ساخت.

اگر وجوه چهارگانه را از هم تفکیک کنیم: توسعه اقتصادی، توسعه سیاسی، توسعه فرهنگی، توسعه اجتماعی هر کدام از اینها شاخصهای متعددی دارند. به هر حال در یک مدل ساده از توسعه نمی توان همه آن شاخصه ها را نشان داد. معمولاً کسانی که به دنبال ارائه یک مدل جامع از توسعه بوده اند سعی کرده اند،هر کدام از اینها را در  دو ویژگی خلاصه کنند و مدلشان را بر حسب  آن دو ویزگی طراحی کنند یعنی به لحاظ ریاضی یک مدل کاملاً خطی (البته ممکن است مدل خطی تام وتمام با الگوها و معیارهای اصلی و اساسی سازگار نباشد. اما حداقل حالت ممکنی است که می توان در نظر گرفت.)

هر کدام از وجوه چهارگانه توسعه را در صورتی که با دو ویژگی و به صورت مدل خطی بخواهیم مورد مطالعه و کنکاش قرار دهیم، می توانیم از دو بردار عمود برهم یا مختصات دکارتی «دستگاه مختصات» برای شبیه سازی مدل بهره جوییم. ما اغلب برای نشان دادن بسیاری از کمیتها از بردارهایی به این شکل استفاده می کنیم. نقطه صفر نقطه تقاطع بردارهاست و هر کدام از بردارها نشان دهنده یک شاخص یا ویژگی است.

1. به عنوان مثال: در مورد توسعه اقتصادی دو شاخصه است که برای ما از اهمیت حیاتی برخوردار است. یکی: برابری در توزیع (عدالت اقتصادی)و دیگری رشد ملی (یعنی در سطح ملی رشد تولید ملی).

2. یا در مورد توسعه سیاسی : دو شاخصه یا ویژگی اساسی و اصلی عبارتند از: مشارکت سیاسی  و رقابت مسالمت آمیز سیاسی.

3.در توسعه فرهنگی شاخصهایی که برای ما اهمیت دارند یکی: شکوفایی فردی است و دیگری هویت جمعی.

۴. و در توسعه اجتماعی شاخصهایی اصلی ما یکی: یکپارچگی اجتماعی و دیگری تفکیک و گوناگونی اجتماعی است.

«بقیه در ادامه مطلب مطالعه فرمایید»                                         

ارائه الگویی تحلیلی برای توسعه جامع اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شهرستان دیلم

در چندین پُست از بدو شروع به کار وبلاگ تا کنون در ادامه مباحث تئوریک و نظری بحث توسعه استان بوشهر و علی الخصوص شهرستانمان دیلم به: علل و عوامل توسعه نیافتگی، موانع فراروی توسعه استان بوشهر و شهرستان دیلم، چگونگی قرار گرفتن در مسیر توسعه، روشهای شناخت توسعه همه جانبه و ... بسیار پرداخته و اشاره نموده و یکی از اهداف ترسیمی وبلاگ ماهرویان در کنار بازشناخت صورتی نو و تازه از تاریخ پرفراز و نشیب شهرستان دیلم و جلگه بزرگ لیراوی، خبررسانی از شهرستان، انعکاس و بازتاب کمبودها، نارسائیها، ضعفها و همچنین چگونگی برخورد با معضلات اجتماعی شهرستان دانسته و تلاش نمودیم در این راه ضمن شناخت مسائل و مشکلات و دردها به فکر چاره آنها نیز باشیم....

در چند پُست آینده یکی از الگوهای تحلیلی توسعه که می تواند به نوعی مشکل گشای معضلات عدم توسعه یافتگی شهرستان دیلم باشد را برای شما بازگو نموده و در پایان نتیجه گیری منطقی بحث را ارائه خواهیم داد. هرچند حجم مطلب مذکور ممکن است، زیاد و خسته کننده بنظر رسد اما برای تفهیم مناسب، مطلوب و شایسته موضوع ناگزیریم با تمامی جزئیات به بحث بپردازیم تا بتوانیم حق مطلب را به خوبی ادا نماییم... از تمامی دوستان، سروران گرامی و همشهریان خوبمان صمیمانه می خواهیم که ضمن مطالعه دقیق موضوع تا پایان با ما همراه باشند...

امید که این سلسله مطالب به گونه ای راهگشای معضلات عدیده و فراوان دیارمان(دیلم) باشد...

«بقیه در ادامه مطلب بخوانید....»

در چند پست ارائه شده قبلی  یکی از مهمترین شاخصه های توسعه، عمران و آبادانی شهرستان دیلم و جلگه بزرگ لیراوی را احیاء مجدد بخش کشاورزی منطقه دانسته و مطالب نسبتاً مبسوطی از مهمترین و اساسی ترین نیاز بخش کشاورزی شهرستان دیلم را بازگو نموده و عنوان داشتیم: بدون شک و به طور قطع و یقین اساسی ترین و مهمترین مقوله، شاخص یا عامل در احیاء مجدد بخش کشاورزی و زراعت در شهرستان را تأمین آب مورد نیاز این بخش است...

همچنین اذعان نمودیم که حاصلخیز نمودن خاک منطقه دیلم و دشت بزرگ لیراوی کاری است شدنی است و می توان یکبار دیگر منطقه را همچون دوره های شکوفایی تمدنهای بزرگ منطقه ( ماهرویان و شی نیز ) احیاء نمود. چنانچه گروه کشاورزی یکی از شرکتهای ژاپنی در دیدار با فرماندار شهرستانمان دیلم در دو یا سه ماه قبل اذعان نمودند که احیاء وضعیت کشاورزی منطقه کاری است شدنی و قابل بهره برداری .....

این هم تعدادی از بروبچه های دانش آموز دیلمی که در کنکور سراسری گل کاشته و موفقیت حاصل نمودند...

 درود بر همگی آنان، دست یکایک این عزیزان و تمامی همشهریان مستعد و توانای شهرمان را به گرمی می فشاریم...

(( رشته های هنرستان ، فنی و زبان خارجه))

این هم تعدادی از بروبچه های دانش آموز دیلمی که در کنکور سراسری گل کاشته و موفقیت حاصل نمودند...

 درود بر همگی آنان، دست یکایک این عزیزان و تمامی همشهریان مستعد و توانای شهرمان را به گرمی می فشاریم...

(( رشته علوم انسانی ))

این هم تعدادی از بروبچه های دانش آموز دیلمی که در کنکور سراسری گل کاشته و موفقیت حاصل نمودند...

 درود بر همگی آنان، دست یکایک این عزیزان و تمامی همشهریان مستعد و توانای شهرمان را به گرمی می فشاریم...

(( رشته علوم تجربی ))

این هم تعدادی از بروبچه های دانش آموز دیلمی که در کنکور سراسری گل کاشته و موفقیت حاصل نمودند...

 درود بر همگی آنان، دست یکایک این عزیزان و تمامی همشهریان مستعد و توانای شهرمان را به گرمی می فشاریم...

(( رشته ریاضی، فیزیک ))

مهمترین علل و عوامل توسعه نیافتگی استان بوشهر و شهرستان دیلم....

بخش دوم...

۵.  پیروی از روشهای غلط و سنتی قدیمی: متاسفانه باز هم به دلیل عدم توسعه یافتگی استان بوشهر، ما هنوز از روشهای قدیمی و غلط در صنایع خودمان استفاده می کنیم. که می توان از این روشهای غلط در صیادی و ماهیگیری و کشاورزی و ... استفاده می کنیم. بعنوان مثال لنجهای ماهیگیری ما تا همین سالهای اخیر حتی از داشتن بی سیم، جی پی اس، ادوات و تجهیزات صید و ... محروم بودند. و یا کشت دیم در کشاورزی که با عدم بارندگی در یک سال، تمام زمینهای زیر کشت، استان ضرر می دهد...

۶. عدم وجود نمایندگان قوی در مجلس شورای اسلامی: متاسفانه این هم مشکلی است که همواره گریبانگیر استان ما بوده است. نمایندگان ما واقعاً در بعد توانایی، تخصص، ارتباط قوی با اهرمهای قدرت، به فکر منافع استان بودن، انگیزه خدمت صادقانه و قوی، سایر فاکتورها که برای اثرگذاری یک نماینده را مناسب تر می سازد، قاعدتاً برخوردار نبوده و یا در سطح بسیار پایینی قرار دارند. ارتباط نمایندگان 4 گانه استان بوشهر بین همدیگر و ارتباط موثر با دیگر مسئولین ارشد استان نیز بسیار نامطلوب و غیرشایسته است. با نگاهی گذرا به وضعیت ارتباطی نمایندگان فعلی استان با همدیگر و همچنین با مدیران ارشد استان و در رأس آنها استاندار بعنوان فرد اول مدیریت استان می توان عمق این موضوع را به خوبی درک کرد...

۷. کم لطفی مسئولین: اختصاص بودجه های بسیار کم، اندک و ناکافی برای استان و پروژه های استانی و شهرستانی، تمام شدن بودجه طرحها در نیمه کار، عدم تکمیل طرحهای ناتمام قبلی در زمانی مناسب، عدم گماردن نیروهای بومی متخصص در پستهای کلیدی استانی و شهرستانی، دخالتهای حزبی و جناحی در انتسابهای مدیریتی استان و شهرستانها و ... از دلایل دیگر عدم توسعه یافتگی استان بوشهر است. در حقیقت مسئولین کشوری و استانی ظاهراً چندان به فکر حال استان نیستند و فقط در فکر آرزوی ذخایر نفت و گاز استان هستند و دیگر کاری به خود استان ندارند...

۸. عدم اجرای طرحهای پایه ای و کلان و اشتغال زا و ایجاد طرحهای مقطعی: اکثر صنایع استان بیمار است. چون سیاستهای ایجاد این صنایع مقطعی بوده است. چون مدیران و مسئولین استان مرتباً عوض می شوند و هیچ طرح تکمیلی نمی شود. چون مدیران استانی دیدی کلان و ژرف نگر ندارند. طرحهای اجرایی بیشتر به صورت کوتاه مدت است. طرحهای مقطعی کوتاه مدت را به طرحهای سودآور و اشتغال زای بلند مدت ترجیح می دهند و هر مدیر علاقمند است که طرحهای زودبازده و حتی ضعیف را به ظاهر در دوره مدیریت خود به بهره برداری رسانده تا امتیازی مثبت برایش به حساب آید.

۹. نداشتن سیاستهای قوی صادرات - واردات : صنعت صادرات و واردات استان و در کل تجارت و بازرگانی استان که می تواند امتیاز یا استعدادی مناسب، شایسته و مطلوب برای توسعه استان باشد، با مشکلات زیادی دست به گریبان است.

۱۰.  وجود قوانین دست و پا گیر گمرکی: این قوانین هم به صورت معضلی درآمده است در یکی از پستهای گذشته وضعیت رکود گمرکات استان و شهرستان دیلم را مفصلاً توضحیح دادیم. وجود تعرفه های بسیار زیاد و کوتاه مدت، توقف کالا به مدت زیاد در گمرک و قوانین زودگذار و تغییرپذیر لحظه ای باعث شده که تمامی دست اندرکاران امر تجارت و بازرگانی سردر گم شده و به سوی پدیده غیرقانونی قاچاق روی آورند.

۱۱. نداشتن شبکه حمل و نقل قوی کالا و ترانزیت آن خصوصاً نداشتن شبکه راه آهن: یکی دیگر از معضلات صنایع استان ما بوشهر، وضعیت نامناسب و نامطلوب شبکه حمل و نقل کالا و ترانزیت آن و همچنین نداشتن شبکه راه آهن که از مهمترین شبکه های حمل و نقل و ترانزیت کالاست، می باشد. بدون شک برای داشتن استانی توسعه یافته و حرکت در مسیر پیشرفت و ترقی در گام نخست توجه به زیرساختهای اساسی و اصلی و از مهمترین آنها خطوط ارتباطی استان با دیگر نقاط کشور و خارج از کشور است. در صورت داشتن شرایط مساعد به لحاظ مسیرهای ارتباطی 3 گانه، هوایی- دریایی- زمینی و همچنین ریلی می توان دستیابی به پله های توسعه و ترقی را امیدوار بود.

۱۲. مهاجرت نیروی تحصیلکرده و کارآمد استان به کشورهای خارج یا شهرهای خوش آب و هوا: فقر اقتصادی و فرهنگی، نبود مراکز و تأسیسات صنعتی، نداشتن آب و هوای خوب و شرایط بد آب و هوایی و دیگر عوامل باعث شده اند که نیروهای تحصیلکرده و کارآمد استان از استان خارج شده و خلاء ناشی از خروج آنها به خوبی در وضعیت استان مشهود است.

۱۳.  عدم فعالیت مسئولین کشوری و استانی در بالا بردن فرهنگ اقتصادی، سیاسی و فرهنگی استان.

۱۴.  کمبود شدید مراکز کارآفرینی و صنایع و تاسیسات اشتغال زا و هدایت جوانان به سوی کارهای کاذب و نامناسب.

۱۵.  عدم توانایی استان در استخراج معادن و استفاده از ظرفیتها و منابع طبیعی استان.

در هر صورت استان بوشهر به لحاظ توسعه یافتگی در وضعیت مطلوبی نیست، هرچند امروزه گامهایی کوچک و اندک برداشته شده است، (نباید فقط به پروژه ملی و کشوری منطقه اقتصادی انرژی پارس جنوبی به عنوان محوریت توسعه استان بوشهر نگریست) همت های بزرگ و تلاشهای فراوان نیاز است تا بتوان از وضعیت نامطلوب فعلی به وضعیتی مطلوب تر در جهت قرار گرفتن در مسیر توسعه گام برداشته شود...

در این پست و احتمالاً چند پست آینده قصد داریم برای روشن شدن ذهن خوانندگان وهمشهریان عزیز با مفهوم توسعه، علل و عوامل عدم توسعه یافتگی استان بوشهر و شهرستان دیلم و مقولات مرتبط با موضوع توسعه مطالبی عنوان داشته و سعی در بررسی موانع توسعه یافتگی در استان بوشهر خواهیم داشت.... پس با ما همراه باشید...

برای روشن شدن مفهوم عدم توسعه یافتگی استان بوشهر و به تبع آن شهرستانهای استان و از جمله آنها شهرستان خودمان دیلم ابتدا باید خود کلمه توسعه را مد نظر قرار دهیم و معنا و مفهومی از آن ارائه دهیم. توسعه یعنی : پیشرفت یعنی:حرکت رو به جلو، یعنی: دستیابی و استفاده از تکنولوژی روز، یعنی: کنار گذاشتن روشهای قدیمی و سنتی، یعنی: دستیابی به اهداف و غایات مطلوب از طریق افزایش و بازدهی تولید و همچنین بهبود در وضع نهادها و دستیابی به یک سیستم موزون و هماهنگ به طوری که بتوان بر شرایط نامساعد فائق آمد و آن را برطرف کرد. توسعه در زمینه های مختلفی مورد بررسی قرار می گیرد که مهمترین آنها عبارتند از: توسعه اقتصادی- توسعه سیاسی- توسعه فرهنگی و ...

تاریخ گذشته استان بوشهر و شهرستانهای این استان تاریخی را که مورد مطالعه قرار می دهیم. یک سوال و پرسش اساسی ذهن همه مطالعه کنندگان را به خود معطوف می دارد:

سوال اساسی: چرا استان بوشهر با این قدمت تاریخی درخشان و روشن که روزگاری از مراکز پُررونق اقتصادی، تجاری، بازرگانی و محوریت بخشی از تحولات سیاسی، اجتماعی کشور ایران بوده است، امروز اینچنین با محرومیت دسته و پنجه نرم کرده و در نبود امکانات و عدم توسعه یافتگی با مشکلات متعدد و بسیار مواجه شده است؟ تا جائیکه تا چند سال گذشته از جمع تمام استانهای کشور در زمینه پیشرفت صنعتی رتبه آخر را کسب کرده است؟ راستی موانع و محدودیتهای عدم توسعه یافتگی این استان غنی و سرشار از استعدادهای طبیعی و انسانی( اعم از منابع گاز، نفت، پتروشمی، شیلات، تجارت و بازرگانی، نیروی انسانی مستعد و ...) چیست؟

برای آشنایی با موانع فراروی توسعه یافتگی استان بوشهر با هم برخی از مهمترین موانع موجود را مرور کرده و از خوانندگان و همشهریان گرامی می خواهیم که با توجه به دیدگاههای خود سایر عوامل مذکور را که ممکن است در امر توسعه نیافتگی استان بوشهر دخیل و موثر بوده و از قلم افتاده و یا به آن اشاره نشده باشد را برایمان بنویسند....

مهمترین موانع عدم توسعه یافتگی استان بوشهر وشهرستان دیلم....

شرکت نفت فلات قاره ایران (منطقه نفتی بهرگان):

این روزها همه جا نُقل و نبات هر محفل عمومی و خصوصی، بحث سهمیه بندی سوخت و مسائل و مشکلات فراروی مردم و چگونگی برخورد و کنار آمدن شهروندان با این طرح ملی است... نقاط ضعف و کاستی های موجود در طرح با عملی و اجرایی نمودن آن در جامعه به خوبی نمایان گشته و مردم را در مقاطعی به دردسرهای فراوان واداشته است...

در این پُست قصد نداریم به حواشی این طرح بپردازیم چرا که موضوع آنقدر مورد توجه عموم قرار گرفته و در هر رسانه ای به بحث و تبادل نظر گذاشته شده که از حوصله پرداختن به چگونگی طرح، درستی یا نادرستی، علمی یا غیرعلمی بودن و .... گذشته، بنابراین قصدمان فقط و فقط پرداختن به نکاتی ریز و ظریف از این طرح ملی است... خوب یا بد بودن، اصولی یا غیراصولی بودن طرح مذکور را به شما شهروندان و خوانندگان عزیز می سپاریم...

مطالعه مکان یابی پالایشگاه قیر بندر امام حسن دیلم آغاز شد...

مطالعه مکان یابی و جانمایی پالایشگاه 50 هزار بشکه ای قیر در بندر امام حسن شهرستان دیلم آغاز شد...

به نام آنکه جان را فکرت آموخت...

گروهی متشکل از نويسندگان و همشهريان در « وبلاگ ماهرويان» گرد هم آمده ايم تا به پشتوانه تجربيات و دانسته های ناچيز خويش ، توانمان را در عرصه هاي تاريخي- اجتماعي ديارمان بيازمائيم. هم اکنون با گذشت 1 ماه از فعاليت خود، خرسنديم که با  اندک تخصص ، تعهد و انصاف و به دور از غوغا سالاريهای رايج و سياست زدگيهای روزمره توانسته ايم. بضاعت فکری و خرد جمعی کوچک خويش را در جهت اطلاع رسانی صحيح و اصولی مبتني بر سه اصل :

 1- بازشناخت تاريخ منطقه دیلم و لیراوی.

 2- آگاهی بخشی به جامعه در قالب تکنولوژی جديد.

 3- رعايت انصاف در گردآوری و تنظيم مطالب.

 به کار گيريم. چنانچه با اين رويکرد دامنه فعاليتهاي اين گروه (در قالب وبلاگ ماهرويان) به مرور زمان گسترده تر گردد و با اعتماد و اطميناني که  حاصل از رضايتمندی خوانندگان و شهروندان ديارمان می باشد. بيشتر و بيشتر بنگاریم، آرام آرام پله هاي موفقيت پشت سرکذاشته خواهد شد و افق و چشم اندازی نو و تازه از وضعيت شهرستان دیلم و جلگه بزرگ لیراوی به دست خواهد آمد. اينک با شناخت بيشتر از مسائل و با بهره گيری از راهنماييها و نقطه نظرات ديگر دوستان و خوانندگان عزيز، آماده انجام رسالت خويش می باشیم. بدون ترديد راه در پيش گرفته شده راهی است بس خطير که برای طي نمودن آن نيازمند انديشه ، تفکر،  هدايت و ارشاد ديگر همشهريان خويش هستيم ....

ماهرویان دیگر متعلق به این گروه کوچک نیست. بل، خانه ای است برای تمامی مردمان و وارثان این دیار تاریخی... با هم باشیم برای همیشه ....

سایت شرکت نفت بهرگان (بندر امام حسن)

بدون تردید اساسی ترین و اصلی ترین اولویت در برنامه ریزی و تصمیم گیری در راستای توسعه هر منطقه شناخت قابلیتها، استعدادها، مزیتها - و مهمترین تنگناها و چالشها فرا روی توسعه - و عمده ترین سیاستهای راهبردی کوتاه مدت و بلندمدت در جهت توسعه می باشد به همین دلیل مناسب دیدیم پس از چند پست که به شناسایی مقدماتی شهرستان دیلم پرداختیم، در این پست به این مقوله ها پرداخته و در نهایت نتیجه گیری نهایی از بحث را ارائه نماییم…. با ما همراه باشید…

اصلی ترین قابلیت ها و مزیتهای نسبی توسعه شهرستان دیلم :

1.  توجه به آثار و سوابق تاریخی غنی،فرهنگی ،اجتماعی، بازرگانی و اقتصادی شهرستان.

2.  وجود جلگه های وسیع حاصلخیز، حوزه آبخیز، مراتع، ساحل و اراضی مسطح، هموار و پهناور.

3. وجود منابع غنی دریایی و ظرفیتهای قابل توجه صیادی و آبزی پروری به ویژه میگو.

4. موقعیت جغرافیایی، ارتباطی، استراتژیکی منحصر به فرد شهرستان به لحاظ همجواری با چهار

استان بوشهر، فارس، کهگیلویه و بویراحمد، خوزستان و دسترسی به آبهای آزاد.

5. وجود استعدادها بالقوه انسانی علاقمند و راغب به اشتغال در امور دریایی و تجاری.

6.  وجود حوزه گازی سیاهمکان و تأسیسات نفتی بهرگان به عنوان پایانه صادراتی.

7. وجود مناظر زیبا و طبیعی مناطق مختلف کوهستانی، دشتها ، کوهپایه ها و تپه ها و مراتع و جنگلها.

مهمترین تنگناها و چالشهای فرا روی توسعه شهرستان دیلم :

1.  عدم تناسب بین اعتبارات اختصاصی به شهرستان و نیازهای ضروری و زیربنایی شهرستان.

2.  کمبود منابع آبی و نبود رودخانه جاری و سفره های آب زیرزمینی در سطح شهرستان.

3.  سنتی و غیرمکانیزه بودن تجهیزات و فعالیتها در بخشهای تجارت، شیلات ، کشاورزی.

4. کمبود مراکز ، ساختمانها و تجهیزات و امکانات به ویژه در بخشهای عمده و زیرساختی همچون حمل و نقل، تأسیسات بندری، مخابراتی و ...

5. بالا بودن هزینه های اجرایی طرحهای عمرانی به دلیل پست بودن سطوح نسبت به سطح دریا و آبگرفتگی و باتلاقی شدن و زه بالا.

6. سطحی نگری و عدم برنامه ریزی کارشناسانه و علمی در تصمیم گیریها و سلیقه ای بودن مدیریت.

7. عدم مهار آبهای سطحی و وجود تنگناها و محدودیتهای قانونی بین دستگاههای اجرایی در حوزه های مختلف بویژه اقتصاد و بازرگانی و تجارت.

 عمده ترین راهبردهای بلندمدت توسعه شهرستان دیلم :

1.  جهت دهی امور و بخشهای مختلف به سوی خصوصی سازی.

2.   توسعه و گسترش بخشهای اصلی یعنی کشاورزی، صنعت، تجارت و بازرگانی.

3.   توسعه صنعت گردشگری که منطقه واقعاً قابلیت آن را دارد.

4.   توسعه ناوگان دریایی جهت حمل کالا و ارائه خدمات بیشتر به بخشهای تجاری و صیادی.

5.  استفاده مطلوب از منابع آب و خاک با تأمین آب و آبی نمودن اراضی مستعد کشاورزی جلگه بزرگ لیراوی.

6.  بهبود، ساماندهی و توسعه زیرساختها، امکانات و تجهیزات در بخشهای مختلف.

7.  برنامه ریزی دراز مدت با مدیریت صحیح برای پرورش و تربیت نیروی انسانی مورد نیاز شهرستان.

نتیجه گیری کلی موضوع :

    اولویت اول و راهکار اساسی در تحقق یک سیمای توسعه یافته شهرستان دیلم، تلاش در راستای سرمایه گذاری و استفاده از قابلیتهای شهرستان در زمینه کشاورزی در دو بخش زراعت و شیلات ، و با عنایت به اینکه از طرفی دیلم یکی از چند بندر عمده استان در طول نوار 625 کیلومتری مرزی (ساحلی) است و با توجه به تأملی که بر نقش بندری استان بوشهر در آینده گردیده، و سهم قابل توجهی از صادرات و واردات کشور بر عهده بنادر استان (بالاخص بندردیلم که محل تلاقی و اتصال چند استان، به ویژه استانهای خوزستان و فارس و کهگلویه ) خواهد بود، اولویت دوم در بخش خدمات از جمله خدمات بازرگانی و فعالیتهای تجاری از طرف بنادر خواهد بود چنانکه در سابقه تاریخی منطقه دیلم نیز بر آن مهر تأیید زده است.

به هر صورت سیمای آینده شهرستان دیلم در آیینه زمان سیمایی روشن و آفتابی است و با پیگیری و جدیت و لطف خداوند در آینده ای نه چندان دور نه تنها امکان مجدد احیاء بنادر تاریخی مهرویان و شی نیز وجود دارد، بلکه کل شهرستان استعداد رسیدن به یک سطح قابل توجه از توسعه یافتگی، مهاجرپذیری و تبدیل شدن به یک نقطه روشن در تاریخ استان را دارد، و :

رسیدن به این مهم علاوه بر امید بستن به لطف و کرم خداوند در طی مسیر، به همت ، درایت، روحیه مشارکت پذیری شهروندان شهرستان در کنار تدبیر و مدیریت مدیران شایسته شهرستان و تلاش برای دستیابی به شرایط مناسب عوامل 5 گانه توسعه که به طور کامل توضیح داده شد، هم نیاز است. ما استحقاق رسیدن به پله های بالای ترقی،توسعه و پیشرفت را داریم. اگر بخواهیم و همت کنیم....

1. این قلعه در زمان قاجار بعد از فوت حسن شه قلی ضابط بلوک لیراوی به دست فرزندش مرحوم آغاخان لیراوی در زمان تصدی کلانتری منطقه ساخته شد.
2. از حیث معماری بنایی منحصر به فرد است، این ساختمان در زمینی به مساحت 4000 متری بنا شده است.دارای اتاقهای ردیفی است که بر زیرزمینی بزرگ بنا نهاده شده است.
3. اطراف قلعه چهاربرج حفاظتی بوده که دیوارهای آن بلند و دارای حصار مشبک می باشد.
4. مصالح به کار رفته در ساخت آن عبارتند از : خشت خام و گل و سقف آن از چوب و بوریا است. در آن بسیار باارزش و از جنس چوب های ساج گران قیمت بوده است، که اکنون وجود ندارد و محل آن با خشت و بلوک مسدود شده است.
5. پنجره ها و در اتاق های آن از جنس تخته محکم ساج ساخته شده اند.
6. این ساختمان را آغاخان لیراوی به عنوان منزل شخصی و حصار نظامی استفاده می کرده است. و تا سال 1317 هجری شمسی همراه با عائله خود در این قلعه زندگی می کرد و از سال 1317 تا 1319 که حکومت مرکزی او را به تهران احضار و بازداشت کرد، قلعه توسط احمدشاه خان و به نیابت از آغاخان نگهبانی و رتق و فتق امور آن انجام می گرفته است.
7. در وسط این قلعه حوض بزرگی قرار دارد که اتاقها به صورت ردیفی اطراف آن می باشند.
8. این قلعه بر محوطه ای بنا شده که قبل از این نیز حصاری در این منطقه وجود داشته و بعد از تخریب حصار قبلی ساختمان یا قلعه کنونی بر آن احداث گردیده و در حقیقت آن حصار نیز بر اتلال شهر تاریخی و معروف سی نیز بنا شده بوده .
9. پس در حقیقت قلعه تاریخی و معروف حصار بر منطقه ای از خرابه های شهر و تمدن بزرگ سی نیز بنا نهاده شده و نشانی از دوران و یادگاری از تمدن بزرگ شی نیز را با خود به همراه دارد.
10. این قلعه (قلعه حصار) به عنوان یکی از اثار ملی کشور به ثبت رسیده و در زمره آثار تاریخی است. اما به دلیل عدم توجه کافی به آن در معرض تخریب قرار گرفته است.

 البته در سالهای اخیر و سالجاری مبلغی برای احیاء و مرمت بنای تاریخی قلعه حصار اختصاص یافته که امید می رود نسبت به بازسازی و احیاء و مرمت آن اقداماتی مناسب صورت پذیرد. چرا که بناهای تاریخی نشان از هویت و ملیت یک قوم دارند. و نگهداری از آنها در حقیقت پاسداشت یادوخاطره تاریخ سراسر پرفراز و نشیب آن منطقه است...

میدان امام حسین شهر دیلم

بررسی 5 عامل مهم و عمده در توسعه اقتصادی شهرستان دیلم....

الف ) در مورد فرهنگ:  که از زیربنایی ترین عوامل توسعه است، به اجمال می توان گفت: جدا از قابلیت های نهفته در فرهنگ ملی – مذهبی ما، که برگرفته از آموزه های متناسب و ضروری توسعه است.، مردم شهرستان دیلم به عنوان بخشی از آقیانوس عظیم ملت مسلمان ایران، به تمامی واجد این آموزه ها هستند چه به لحاظ دینی و مذهبی و چه به لحاظ ملی و تاریخی...  تاریخ تمدن درخشان این منطقه که گوشه هایی از آن را در پستهای قبلی به اجمال بیان نموده و هدف از راه اندازی وبلاگ خود را نیز بازشناخت این تمدن و فرهنگ آن بنا نهادیم. زمینه ای مناسب برای روحیه خودباوری و اعتماد به نفس در نسل جوان منطقه است. که در صورت انجام آموزش های لازم در زمینه توسعه ، کارایی شهروندان به ویژه نسل جوان شهرستان در روند توسعه و سازندگی دو چندان خواهد شد...

ب ) عامل مهم و کلیدی آموزش : آموزش بیشتر جنبه ملی دارد. و به اتخاذ روشهای آموزشی مناسب توسعه در سطح کل کشور مربوط می شود، اما با وجود این در سطح منطقه و شهرستان نیز می توان به عوامل زیر که بسیار در امر آموزش نیروهای متخصص شهرستان می تواند  موثر باشد باید توجه جدی نمود:

·   درایت و تدبیر مدیریت آموزش و پرورش شهرستان.

·   توسعه و تجهیز فضاهای آموزشی متناسب با جمعیت دانش آموزی شهرستان.

·   استفاده از نیروی متخصص ( بویژه نیروی متخصص بومی) برای امر تدریس.

·   ساماندهی به وضعیت آموزش بویژه تاکید بر کیفیت امر آموزش و نه کمیت.

·   ترویج آموزشهای فنی و حرفه ای که در سالهای اخیر نیز مورد توجه قرار گرفته است.

·  لزوم همکاری دستگاههای متولی بویژه مدیریت ارشد شهرستان(فرمانداری) با مدیریت آموزش و پرورش برای دستیابی به اهداف تعیین شده چه در بخش عمران و نوسازی مدارس و فضاهای فیزیکی و چه بعد بسیار مهم تر که همواره به فراموشی سپرده شده و در حاشیه رانده می شود یعنی : توجه اکید و مستمر بر کیفیت آموزش.

·   و مجموعه عوامل دیگر که کارشناسان امر آموزش به خوبی به آنها واقفند....

                        بقیه در (( ادامه مطلب)) مشاهده نمایید....

نمایی از شهر امام حسن

در این بخش به سیمای شهرستان دیلم در آینده و استعدادهای بالقوه و قابلیت های بالفعل که می تواند باعث احیای مجدد چهره مترقی منطقه دیلم و لیراوی در سالهای دور گردد می پردازیم. نگاهی به :

·   اصلی ترین قابلیت ها و مزیتهای نسبی توسعه شهرستان دیلم.

·   مهمترین تنگناها و چالشهای فرا روی توسعه شهرستان دیلم.

·    عمده ترین راهبردهای بلندمدت توسعه شهرستان دیلم.

       و توجه به بخش های مهم و اساسی زراعت و کشاورزی – شیلات و تجارت دریایی با محوریت ایجاد اشتغال پایدار و ثبات شغلی در منطقه که با تلاش، همت و درایت مسئولین و صدالبته مساعدت و مشارکت همه جانبه مردم و شهروندان (که در حال حاضر در بی انگیزگی مفرطی به سر می برند.) و برنامه ریزی و مدیریت صحیح می توان آینده ای بهتر و درخشان تر از وضعیت فعلی ( که بسیار اسفناک است.) برای آن (منطقه) ترسیم نمود.

به همین مناسبت قبل از بیان سه ویژگی یا سه دسته عوامل برشمرده فوق که هر کدام مجموعه ای از عوامل را در دل خود جای داده اند، ابتدا به تعاریفی از توسعه بویژه توسعه اقتصادی می پردازیم و در ادامه دسته عوامل برشمرده فوق را با هم مرور نموده و در نهایت نیز نتیجه گیری از بحث را ارائه خواهیم داد..... بنابراین همچون گذشته با سعه صدر و با حوصله فراوان با ما همراه باشید.....

تعریف توسعه اقتصادی و عوامل موثر بر آن:

از میان تعاریف و تعابیر متفاوتی که طی دهه های گذشته از سوی صاحبنظران و دانشمندان از مقوله توسعه به دست آمده است. می توان به دو تعریف عمده و کلی اشاره نمود:

اول – توسعه عبارت است از : بالفعل کردن استعدادهای بالقوه جامعه.

دوم – توسعه عبارت است از : تغییرات موزون و هماهنگ در شاخص های اجتماعی و اقتصادی یک جامعه، که در نهایت به افزایش سطح درآمد همراه با توزیع عادلانه ثروت منجر خواهد شد.

در اینجا ، این سوال مطرح است که برای به فعلیت درآوردن استعدادهای بالقوه یک جامعه چه باید کرد؟ و چه عواملی در تغییر موزون و هماهنگ شاخص های اقتصادی – اجتماعی موثرند؟ در پاسخ باید گفت:

به طور کلی پنج عامل عمده و اساسی در توسعه اقتصادی یک جامعه تأثیر دارند، که عبارتند از:

فرهنگ – آموزش – سرمایه – مدیریت و ثبات نظام اقتصادی اجتماعی.

پس برای ترسیم چهره شهرستانمان ( شهرستان دیلم) در افق آینده زمان باید به بررسی این عوامل پنج (5) گانه پرداخت.....

میدان ورودی شهر دیلم

4- آداب و رسوم و زبان و مذهب مردم شهرستان دیلم:

  شهرستان دیلم نیز همچون دیگر شهرستانهای استان بوشهر دارای فرهنگ و آداب و رسوم خاصی هستند، که یا مربوط به رسوم و آداب پیش از اسلام برگرفته از آیین ایرانیان (زرتشت) و یا مربوط به ورود اسلام به ایران و تاثیر پذیری از رسوم و سنن اسلامی می باشد.

آنچه مربوط به پیش از اسلام (ایران باستان) بوده و به تاریخ ایران باستان برمی گردد می توان به نمونه هایی چون : کارهای گروهی در قالب تعاون و همکاری و سرگرمیهای گروهی- تقدس برخی از اشجار – مراسم باران خواهی از بارگاه قادرمتعال و برخی از مراسم ترحیم مردگان و ....

و آنچه به دوره پس از اسلام در میان مردم شهرستان دیلم متداول گردیده شامل بعضی از موارد ذیل می باشد: مراسم بیت خوانی – بزم عروسی – مراسم نیمه برات ، مراسمات مذهبی و دینی و .... است. البته لازم به ذکر است که علاوه بر رسوم و آیین برگرفته از ایران باستان و اسلام، پاره ای از باورهای خرافاتی در میان مردم رواج دارد که تقریباً بر گرفته از قرون وسطاست.

مردم شهرستان دیلم به لهجه های فارسی لری تکلم می کنند. و لغات عربی و انگلیسی و پرتغالی نیز در گویش محلی مردم این خطه از جنوب فراوان یافت می شود. که برگرفته از ارتباط آنان در برهه ای از تاریخ با مردم منطقه است....

                               بقیه در (( ادامه مطلب)) مشاهده نمایید....

ساحل شهر دیلم

۲-     موقعیت جغرافیایی شهرستان دیلم:

شهرستان دیلم با تقریباٌ حدود 2300 کیلومتر مربع مساحت (که البته در مورد مساحت آن نظرات مختلفی است)، در شمالی ترین نقطه استان بوشهر واقع گردیده است. مساحت شهرستان دیلم حدود 9% مساحت کل استان بوشهر را تشکیل می دهد. شهرستان دیلم بیشتر در نواحی جلگه ای ساحلی قرار دارد. و قسمتهای شمالی و شمال غربی آن کوهستانی است. ارتفاعات این منطقه ادامه رشته کوههای زاگرس است. و دارای قلعه چندان معروف و بلند نمی باشد. بنا بر اطلاعات سازمان جهادکشاورزی استان بوشهر، نسبت کوهستانی بودن منطقه ديلم به کل مساحت شهرستان برابر 37% می باشد.

شهرستان دیلم دارای رودخانه فصلی و اتفاقی بوده و هیچ گونه رود دائمی در آن جریان ندارد. آب این رودخانه های فصلی که حدود هفت مورد هستند، پس از جاری شدن به سمت دریا سرازیر گردیده و بدون هیچ استفاده ای برای منطقه (و گاهاً حتی زیانبار نیز می باشند که موجب طغیان می گردند.) به آبهای خلیج فارس می پیوندند. ناحیه یا منطقه دیلم متاسفانه فاقد آبهای زیرزمینی مناسب است. آبهای زیرزمینی موجود نیز یا شور بوده و یا گچی می باشند. که در هرصورت غیرقابل شرب مردم یا کشاورزی است. میزان بارندگی دیلم نیز همانند سایر نقاط استان بوشهر بسیار کم می باشد. فصل بارندگی منطقه عموماً از آذرماه تا اواسط اردیبهشت ماه است. که در ماههای فصل بهار و پاییز بارش به صورت رگبارهای شدید و کوتاه مدت همراه با رعد و برق است، و در فصل زمستان بارش به صورت بارانهای ریز و ممتد می باشد. تعداد بارش و میزان بارندگی بسیار کم است و در زمره مناطق خشک محسوب می شود. بارش برف در این منطقه کم سابقه بوده و لیکن بارش تگرگ گاهی مشاهده شده است.

سرزمین دیلم همچون سایر سایر نقاط استان بوشهر دارای دو فصل گرم و معتدل می باشد. فصل گرما معمولاً از اردیبهشت ماه تا آبانماه می باشد. دمای هوا در این ایام بسیار زیاد است. در این منطقه (دیلم) فصل سرد یخبندانی نیست و حداقل دمای هوا به حدود 5 الی 6 درجه سانتیگراد می رسد. رطوبت هوا در فصل گرما زیاد بوده و گاهی به 95% نیز می رسد. اما در فصل زمستان و اوایل بهار رطوبت کاهش یافته و هوای مطبوعی را در منطقه داریم.

۳-     ویژگیهای تقسیمات کشوری شهرستان دیلم:

شهرستان دیلم کنونی یک شهرستان جدیدالتاسیس از لحاظ تقسیمات کشوری است، چرا که تا قبل از مهرماه سال 1374 بخش دیلم از جمله بخشهای تابعه شهرستان گناوه بود که با همت و پیگیری قابل تقدیر مسئولین وقت بویژه امام جمعه و برخی از معمتدین محلی و اعضاء شورای بخش دیلم در تاریخ یاد شده به شهرستان ارتقاء یافت. با شهرستان شدن دیلم 2 بخش به نامهای: 1- بخش مرکزی ديلم و 2 - بخش امام حسن ، 2 (دو)شهر به نامهای 1- شهربندرديلم و 2- شهرامام حسن، 4 (چهار) دهستان به نامهای : الف) دهستان لِيراوی شمالی (به مرکزيت روستای سيامکان بزرگ) ، ب) دهستان ليراوی جنوبی (به مرکزيت امام حسن)، ج) دهستان ليراوی ميانی (به مرکزيت روستاي والفجر) و د ) دهستان حومه (به مرکزيت روستای عامری ) می باشد. همچنين شهرستان ديلم دارای 41 روستا و آبادی است که در 4 دهستان يادشده واقع گرديده اند....

شهرستان دیلم از نمای بالا : (منبع عکس:http://www.geocities.com/)

بدون شک اولین گام در تصمیم گیری و برنامه ریزی برای توسعه، پیشرفت و گام نهادن در مسیر رشد و تعالی هر منطقه شناخت تمامی ابعاد آن منطقه است. تا شناخت درستی از استعدادهای بالقوه و بالفعل یک منطقه در کنار داشته و نداشته ها یعنی نقاط ضعف و قوت آن منطقه بدست نیاوریم یقیناً نخواهیم توانست تصمیم گیریهای صحیح و اصولی برای نیل به هدف که همانا برنامه ریزی در راستای توسعه، عمران و آبادانی و رشد و ترقی فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی و سایر ابعاد دیگر داشته باشیم.به همین منظور : 

در پستهای قبل به صورت اجمال بخشی از تاریخ منطقه دیلم و لیراوی را تشریح نمودیم. و بر اساس مراحلی که برای بازگو نمودن تاریخ منطقه و سیر حرکتی آن بر پایه رسالت وبلاگ ماهرویان بنا نهادیم. قصد داریم برای آشنایی شما خوانندگان عزیز گوشه هایی از موقعیت و وضعیت شهرستان دیلم و مناطق اطراف را بیان نماییم....

در دیگر پستها پس از آشنایی مقدماتی و اجمالی از برخی ویژگیهای شهرستان دیلم،  تلاش می کنیم ضمن بیان قابلیتهای بالفعل و بالقوه شهرستان ، موانع و تنگناهای موجود در مسیر رشد و پیشرفت شهرستان را بازگو نموده و راههای برون رفت از وضعیت فعلی و گام نهادن در مسیر رشد و تعالی منطقه امان یعنی دیلم و جلگه بزرگ لیراوی که زمانی نشانی از تمدنهای بزرگ را در خود به یادگار دارند، را بررسی کنیم. صد البته بازهم اذعان می نماییم در این راه خطیر یعنی بازشناخت اصولی و علمی تاریخ شهرستان و تعقل در زمینه چگونگی رشد و تعالی شهرستانمان دیلم به اندیشه، تفکر و خرد جمعی شما دوستان، همشهریان و وارثان تمدن بزرگ ماهرویان و شی نیز سخت محتاجیم.... منتظر یاریتان هستیم....

هدفمان نیز حرکت در مسیر قبلی و ارائه مراحل 7 گانه تحولات منطقه است. که هم اکنون در مراحل ششم و هفتم آن قرار داریم.و سعی خواهیم نمود مطالب را در بخشهای مختلف و طی چند پست بازگو نماییم ..... با ما همراه باشید...

1-     پیشینه تاریخی شهرستان دیلم:

در مورد پیشینه تاریخی منطقه تقریباً توضیحاتی قابل قبول ارائه دادیم.و از ابتدای راه اندازی وبلاگ تا کنون تمامی مطالب به نوعی به همین مقوله یا بخش اختصاص داده شده است. به همین دلیل بنا نداریم در این پست این بخش را زیاد توضیح دهیم.

باید عنوان داریم که شهرستان دیلم همچنان که ذکر کردیم. نشانی از تمدنهای موجود در منطقه یعنی ماهرویان و شی نیز دارد.و برای اثبات این موضوع نیز کراراً مطالبی عنوان داشته و انواع تمدنها و چگونگی اضمحلال آنها را بازگو نمودیم.

جلگه بندردیلم فاقد آب بوده، به همین دلیل آب را از رودخانه زیدون توسط نهر و قنات به این منطقه رسانیده بودند. این موضوع در فارسنامه ناصری نیز دقیقاً توصیف شده است.

شهرستان دیلم دارای تمدنهای قدیم موجود در جنوب ایران است. علاوه بر تمدنهای ماهرویان و شی نیز، شهرستان دیلم دارای آبادیهای کهن دیگری نیز بوده است، که بقایای آنها در روستای عامری و امام حسن موجود می باشد. مورخان تاریخی درمورد تمدنهای موجود در  منطقه دیلم مطالب زیادی نوشته اند. یاقوت حموی نیز خود شهر مهروبان را دیده و نوشته است: « من آن را دیدم. در اقلیم سوم، طول آن هفتادو هفت درجه و نصف، و عرض آن سی درجه است.» و محل آن را بین آبادان و سیراف ذکر کرده است....

در دشت یا به قول دوست خوبمان صالحی فرد جلگه لیراوی آثار شهرهای سی نیز (شی نیز) در جوار روستای حصار و امام حسن و شهر «مهروبان یا ماهرویان» در جوار امامزاده عبدالله و مالکی شمالی و جنوبی و ذلغی (دلقی ) و حتی رگ سفید و شهرک داوود در جنوب روستای عامری قرار دارند، که در منابع تاریخی هر کدام فصلی جداگانه دارند. و امروز دیلم وارث این مدائن و بنادر تاریخی مهم شده است...، که با توجه به اهمیت این منطقه در تاریخ از جنبه های مختلف علمی(دانشگاه شی نیز در دوره هخامنشیان) و اقتصادی(کشت کنف و دانه های روغنی و غیره در دشت لیراوی) و کارگاه پارچه بافی (در سی نیز و مهروبان) در آن زمان و استعداد بالقوه این منطقه از لحاظ صادرات درخور اهمیت و توجه می باشند...  

بقیه در (( ادامه مطلب)) مشاهده نمایید....

نوشته ای که در این پست ارائه می گردد. از جمله دست نوشته های دوست خوبمان برادر عبدالرضا شهبازی است که در وبلاگ همشهریهای خونگرممان دیلمی یل درج گردیده و با توجه به تناسب موضوع با رسالت وبلاگ ماهرویان  جالب دانستیم با کسب اجازه از برادر شهبازی در اینجا نقل نماییم:

در سال 1885 میلادی یعنی حدوداً 121 سال قبل، دو دانشمند و جهانگرد فرانسوی به نامهای " سی بابن و فردریک هوسه " در عهد زمامداری ناصرالدین شاه قاجار به ایران سفر کردند. این دو دانشمند فرانسوی که در رشته های علمی متخصص بودند و برای تحقیقات مردم شناسی، نژاد شناسی و باستانشناسی به ایران آمده بودند ضمن مسافرت علمی خود در خطه ی جنوبی ایران منجمله بندردیلم، سفرنامه ای عامه پسند که باب چاپ در روزنامه ای عمومی باشد به رشته ی تحریر درآوردند که هفت سال پس از آن مسافرت، در روزنامه ی مشهور و پرخواننده ی فرانسوی  " گردش به دور دنیا " با عنوان زیر به چاپ رسید:

A Travers la Perse Meridionale, 1885. Le Tour du Monde. 1892. Tome 2, pp. 66-128

 ترجمه ی این سفرنامه به دستور ناصرالدین شاه قاجار و توسط محمد حسن خان اعتماد السلطنه انجام شد. اعتماد السلطنه بواسطه ی علاقه به مباحث جغرافیایی و آشنایی با علوم مرتبط با آن، به تناسب بحث، توضیحات و تعلیقاتی بر نوشته های آن دو فرانسوی افزوده که به دلیل قدمت آنها، مبین علم و اطلاع افراد تحصیلکرده ی درباری در آن روزگار از مناطق جنوبی کشور است.

دو سیاح و محقق فرانسوی پس از عبور از بهبهان به بندردیلم می رسند و از آنجا به گناوه و دیگر نقاط جنوبی کشور رهسپار می شوند. بخش مربوط به بندردیلم از این سفرنامه را با هم می خوانیم:

" بندردیلم شهر کوچکی است و در آنجا ایرانیان یک قلعه دارند و اطراف آن مختصر نخلستانی است. منزل ما در خانه ی حاکم است. به واسطه ی پنجره هایی که در اطاقها تعبیه کرده اند، جریان هوا زیاد است و شخص به راحتی زندگی می کند. بندردیلم از بنادر بسیار خوب خلیج فارس است و در معنی، تجارتگاه هند و ایران و عثمانی است. در این بندر کشتی زیادی از هر ملت دیده می شود. اما ایرانیان اهتمامی در آبادی این بندر نمی کنند. هر نقطه ای که از طهران- مرکز دولتی –دورتر است به تناسب دوری، خرابتر است. بندردیلم که در منتهای جنوب ایران و سرحد است قهراً باید خرابتر از سایر جاهای دیگر باشد. میرزا عبدلله خان حاکم بندردیلم شخص تاجری است و در این دو سه شبی که ما در آنجا بودیم هر شب با خان حاکم، بالای بام مشرف به دریا می نشستیم. از اول شب تا وقت خوابیدن، متصل عاملهای خان می آمدند و خروج و ورود بارهای مال التجاره را به ارباب خود می گفتند و او ثبت بر می داشت. از وجنات خان پیدا بود که از تجارت فایده ی کلٌی می برد. ورود ما به بندردیلم یک نوع سعادتی بود. ما از این راههای بد و هوای گرم و هر نوع حوادث خلاص شدیم و به کنار دریا رسیدیم. از این به بعد آسوده خواهیم بود.

[ در اینجا اعتماد السلطنه مختصری درباره بندردیلم می نویسد. ]

مترجم گوید:

بندردیلم اسم قدیمش " مهروبان " یا " ماهی روبان " بوده است. دیالمه در سلطنت خود آنجا را آباد نمودند و اسم قدیم آن را عوض کرده، بندردیلم گفتند. "

مشخصات کتابشناختی سفرنامه ی مذکور به قرار زیر است:

سفرنامه جنوب ایران/تالیف: بابن و هوسه / ترجمه و تعلیقات: محمد حسن خان اعتماد السلطنه / تصحیح: میرهاشم محدث/ انتشارات دنیای کتاب / چاپ اول / زمستان 1363

اگر بخواهیم با نگاهی گذرا بخش دیلم را از دیدگاه منابع آب با دیگر نقاط ایران مقایسه کنیم متوجه می شویم که در این بخش در موقعیتی بسیار نامطلوب قرار داریم و در همان نگاه اول به طبیعت خشک و فاقد سبزی آن که زائیده کم آبی شدید منطقه می باشد، پی می بریم در بخش آب و منابع آبی منطقه دیلم و دشت یا جلگه لیراوی باید اذعان داشت چه از نظر ریزش باران و نزولات آسمانی و چه از نظر منابع آب از قبیل رودخانه های دایمی، چشمه، چاه و قنات قابل قیاس با نقاط پربار کشورمان حتی دیگر نقاط استانمان همچون دشتستان، دشتی و جم نیستیم.

آب های زیرزمینی منطقه دیلم  اعم از طرحهای آبخیزداری و آبخوان داری در منطقه چندان و یا به طور کل اصلاً مورد بررسی و کار کارشناسی قرار نگرفته و بهره برداری از چنین طرحهایی اصولاً در دستور کار مسئولین امر نبوده است. تنها رودخانه مهم و قابل ذکر در این منطقه رود زیدون (زهره) می باشد که با وجود اینکه در قلمرو یا حوزه سیاسی بخش دیلم واقع نشده، برای روستائیان دهستان لیراوی و شهروندان بندردیلم حائز اهمیت بسیاری است، آن گونه که در حال حاضر آب آشامیدنی بندردیلم را تأمین می نماید.(که البته لازم به توضیح است که هم اکنون استفاده از طرح خط لوله سراسری استان یعنی طرح کوثر نیز در شهرستانهای دیلم ، گناوه و .... در دستور کار و در حال بهره برداری است.)

علاوه بر رودخانه زهره مهمترین پدیده این ناحیه یا منطقه آبهای نیلگون خلیج فارس است. خلیج فارس قسمتهای غربی و جنوب غربی بخش دیلم را در برگرفته و به واسطه بخش ویژه ای که در اقتصاد مردمان این خطه از جنوب کشور چه از لحاظ تجارت و منابع نفتی و چه از نظر صیادی و ماهیگیری و همچنین تأثیر در آب و هوا و وزش بادهای محلی و موسمی که خود تأثیر مستقیمی در آداب و سنن اجتماعی و اعتقادات و باورهای مردمان منطقه داشته و دارد، اهمیت دو چندانی پیدا می کند.

خلیج فارس دریایی آزاد است که ایران را به وسیله تنگه هرمز از طریق آبهای اقیانوس هند با سایر آب ها و ممالک دنیا مربوط می سازد. و چون بر سر راه خطوط دریایی خاورمیانه واقع شده است، از نظر سوق الجیشی نیز اهمیت استراتژیک بسیار دارد.

به هرحال نکته ای که در اینجا قابل تأمل و حائز اهمیت است این است که :

ما برای احیای دوباره منطقه و تمدنهای بزرگمان نیازمند مایع حیاتی یعنی آب   می باشیم که با همت و تلاش مسئولین و با راهکارهای اصولی و علمی در جهت جذب سرمایه بخشهای خصوصی به ویژه سرمایه گذاران بزرگ داخلی و یا خارجی که در دیگر نقاط نیز پروژه های عظیمی اجرا نموده اند گام برداریم...

مگر دیگر نقاط گرمسیر دنیا چنین فعالیتهایی انجام نداده اند؟ بعنوان نمونه کشورهای حوزه خلیج فارس که از نظر وضعیت آب و هوایی شرایطی مشابه ما و یا بدتر از ما نیز دارند، توانسته اند بحث کشاورزی و تأمین آب و توجه به فضاهای سبز را در دستور کار خود قرار دهند. و توفیقات زیادی نیز در این راه کسب نمایند....

                              این شدنی است اگر بخواهیم و تلاش نماییم ....

پوشش گیاهی به عنوان بخشی از زنجیره حیاتی در هر منطقه تحت تأثیر مستقیم شرایط آب و هوایی آن محل و همچنین وضعیت خاک در برابر عوامل فرسایش است. و نقش ویژه ی آن در زندگی انسانها و جانوران غیرقابل انکار است. بارش کم باران (کمتر از 300 میلی متر) و نامنظمی ریزش آن، خاک نامرغوب (که در پست قبل درباره آن توضیح داده شد.)، دوره گرمای طولانی و عدم وقوع یخبندان در این (منطقه دیلم و دشت لیراوی) باعث گردیده است که چشم انداز پوشش گیاهی در این منطقه  فقیر بوده و در قلمرو منطقه استیپی ایران با گیاهان گرمسیری جا گیرد.

بدین معنی که  درختچه های کوتاه قد و خاردار با فاصله های نسبتاً منظم از یکدیگر زمین این ناحیه به ویژه در مناطق بایر و لم یزرع پوشانده است، که در منطقه دیلم به گدگ موسوم است. و در داخل محل علاوه بر این نوع پوشش گیاهی اندک می توان به طور پراکنده گونه هایی از درختانی چون کهور، کنار، گز و بید را مشاهده نمود که با ریشه های دراز در دل خاک و برگهای ریز، خود را با طبیعت خشن منطقه سازش داده اند.

درخت خرما که شرایط طبیعی برای رشد و نمو آن در منطقه فراهم و مهیاست عمدتاً به دلیل فقدان عامل اساسی که در بخش خاک نیز به آن اشاره شده یعنی فقدان و یا کمبود شدید منابع آبی و عدم دسترسی زمینها به آب مورد نیاز کشاورزی به ندرت پرورش داده می شود.

از ویژگیهای پوشش منطقه دیلم و دشتهای اطراف (تابع دهستان لیراوی) سرسبزی آن در فصل بهار و پس از نزول رحمت الهی در یک دوره کوتاه مدت دو الی سه ماه و یا به عبارتی در نیمه دوم سرما تا اواخر فروردین ماه است. که به علت رطوبت موجود در خاک (حاصل از باران های زمستانی) و طراوت هوا امکان رویش پیدا کرده و مناظر زیبایی را در اطراف زمین های کشاورزی و فواصل گوناگون به وجود آورد که گرمای زودرس و شدید تابستانی موجب تبخیر نمودن آب خاک شده و امکان حیات پوشش گیاهی را با مشکل اساسی همراه می نماید و منجر به پژمردگی و در نهایت خشک شدن آن ها می گردد.

پس بدون شک رویش گیاهان در اواخر زمستان و اوایل بهار در منطقه دیلم و دشت یا جلگه بزرگ لیراوی و تاریخ پررونق این مناطق در تولید برخی از محصولات کشاورزی نشان می دهد که می توان به کشاورزی در این منطقه امیدوار بود اما و فقط اما :

1.   موارد گفته شده در پست قبلی در خصوص عوامل تاثیرگذار برخاک را به دقت شناخته و برای احیاء دوباره خاک برنامه ریزی نمود.

2.   عامل اساسی، اصلی و مهم برای تجدید حیات کشاورزی در منطقه یعنی تامین آب برای دشت بزرگ لیراوی را از مسیل های قابل اطمینان و با شیوه های علمی نوین بررسی نموده و تلاش گردد این مسئله مهم به هر نحوی که امکان دارد حل گردد.

پس تامین آب اولین قدم برای احیاء و زنده نمودن منطقه دیلم و دشت بزرگ لیراوی است. چرا که از جمله عوامل اساسی توسعه هر منطقه احیاء و رونق بخش کشاورزی است. بدون تردید سرمایه گذاری در بخش کشاورزی می تواند ما را در رسیدن به اهداف توسعه بسیار یاریگر باشد....

در ادامه بررسی موقعیت جغرافیایی منطقه دیلم و دشت لیراوی، در این پست یکی دیگر از عوامل مؤثر که از مهمترین عوامل در تولیدات کشاورزی و پوشش گیاهی هر منطقه می باشد را مورد بررسی قرار می دهیم. خاک که مهمترین عامل کشاورزی در هر منطقه می باشد، به دلیل حاکمیت شرایط اقلیمی نامناسب در منطقه دیلم و عدم توجه کافی از سوی مسئولین و همچنین کم توجهی و بی علاقگی مردم آن گونه که باید مورد توجه و بررسی قرار نگرفته است.

باید اذعان نمود بر اثر تبخیر زیاد، کمی ریزش باران و عوامل محیطی موجود در منطقه دیلم خاک این منطقه را از نوع قلیایی ساخته که در مناطق دور از دریا از ترکیبات شیمیایی غنی برخوردار است. ولی به لحاظ کمبود آب و باران، پوشش گیاهی کمتری در آن رشد و نمو نموده و در نتیجه دارای گیاخاک اندکی می باشد. که این موضوع نفوذ هوا و آب را در این گونه خاکها دشوار نموده و موجب کاهش حاصلخیزی خاک می گردد.

بنابراین در مجموع می توان گفت : خاکهای بخش دیلم در حال حاضر از کیفیتی پایین برخوردار است که با انجام مجموعه اقدامات ذیل و در رأس آنها تأمین آب و استفاده از نظرات کارشناسان و نخبگان امر می توان به بهبود کیفیت خاک منطقه و در نتیجه استفاده مطلوب تر از آن در زمینه کشاورزی امیدوار بود. :

1-    جلوگیری از ادامه شوره زدن زمینها در نواحی ساحلی و نقاط پست دور از دریا با احداث و ایجاد کانالهای زهکشی.

2-    شناخت فنی عناصر شیمیایی تشکیل دهنده خاک  های مناطق مختلف، دادن کودهای مناسب جهت حاصلخیز نمودن آنها.

3-  استفاده از گونه های مناسب گیاهی جهت کشت و در نتیجه ازدیاد گیاخاک ها.

4-    رعایت اصول تناوب کشت محصولات پس از بارور نمودن زمین.

5-    استفاده از نقطه نظرات کارشناسان امرکشاورزی برای بررسی بیشتر در این زمینه.

6-  و مهمترین و اساسی ترین اقدام فراهم نمودن آب با به مر حله درآوردن طرح انتقال آب رودخانه زیدون (زهره) به زمینهای کشاورزی و دهستان لیراوی.

در هرصورت می توان اذعان نمود که حاصلخیز نمودن خاک منطقه دیلم و دشت بزرگ لیراوی کاری است شدنی و می توان یکبار دیگر منطقه را همچون دوره های شکوفایی تمدنهای بزرگ منطقه ( ماهرویان و شی نیز ) احیاء نمود. چنانچه گروه کشاورزی یکی از شرکتهای ژاپنی در دیدار با فرماندار شهرستانمان دیلم در یکی دو ماه قبل اذعان نمودند که احیاء وضعیت کشاورزی منطقه کاری است شدنی و قابل بهره برداری .....

و ) باد بهاره گپو : این باد نیز به مدت 12 روز می وزد و از 25 اردیبهشت تا 15 خرداد ادامه می یابد. در طول این مدت از طرف شمال بادهای نسبتاً زیادی می وزد.

ز ) باد شربان : از مهمترین و معروفترین بادهای منطقه دیلم و دشت لیراوی باد شربان است. این باد از 25 شهریور شروع و تا ده روز گذشته از مهرماه ادامه  می یابد. این باد باعث می شود که پرندگان گران قیمت از قبیل چرخ و بحری از کشورهای شمال غربی مانند عراق و سوریه به سمت منطقه دیلم و روستاهای اطراف بیایند.این باد در هنگام صبح به صورت نسیمی ملایم و خنک می وزد. اما در هنگام بعدازظهر و غروب تند شده و همراه گرد و غبار غلیظ می باشد. این گرد و غبار باعث می شود پرندگان در هنگام پرواز لانه های خود را گم کرده و همراه باد به مناطق دیلم و روستاهای بیایند.

ک ) باد چویزب : این باد تقریباً از 20 مهرماه شروع و تا اوایل آبان ماه ادامه می یابد. معمولا در هنگام شب می وزد و همراه با حالت طوفانی ، باران و رعد و برق می باشد. شدت وزیدن آن حداکثر یکساعت و احیاناً یک شب می باشد.

ل ) باد لهیمر : یکی دیگر از بادهای معروف منطقه دیلم باد لهیمر است. این باد از چهار سو می وزد. ممکن است از اول آبان تا پایان ماه بوزد. این باد بیشتر در دریا و بعضی مواقع در کوهستانها  می وزد.

م ) باد ایام دیمانی :دیمانی به معنای آرام و به روزهایی گفته می شود که باد نمی وزد و یا اینکه سرعت باد بسیار آرام است. و هوا بیشتر به صورت شرجی است. در این ایام که تقریباً از اواسط تیرماه شروع می شود درختهای نخل شکوفه می دهند بعد از آن میوه خارک (خرمای کال) به وجود می آید که در پایان به رطب و یا خرما تبدیل می شود.

ق ) تش باد (تشباد) : در تابستان باد بسیار گرم و سوزنده ای از ناحیه شمال می وزد که به آن تشباد یا آتش باد می گویند.

برگرفته از مطالب گردآوری شده همشهری فرهنگیمان استاد فتح الله علیمرادی.

بادها به عنوان یک عامل در کیفیت آب و هوای هر منطقه به ویژه در سواحل دریا اهمیت خاصی دارد. بادها در حرکت کشتی ها و لنج ها، در کاهش یا افزایش درجه حرارات، رطوبت، وضعیت دریا، تعداد ماهی در سواحل جهت صید و در نهایت آداب و رسوم مردم و شکل مسکن و غیره نقش ویژه ای دارند. از مهمترین بادهای ویژه منطقه دیلم و دشت لیراوی عبارتند از :

الف ) بادشمال : بادشمال از جمله بادهای منطقه دیلم می باشد که در 9 ماه از سال به موازات ساحل شمالی خلیج فارس می وزد. و تقریباً همه جا به باد شمال معروف است، ولو اینکه جهت وزش آن از مغرب و حتی جنوب غربی باشد. باد شمال در زمستان به همان بادی اطلاق می شود که در دنباله هسته های کم فشار می وزد و اغلب طوفان های ناگهانی و خطرناکی بوجود می آورد. ولی بهترین نمونه های آن باد شمال چهل روزه است که از اواسط خرداد تا اواخر تیرماه و با نظم و شدت فوق العاده می وزد و در نواحی شمالی خلیج فارس گرد و خاک فراوانی از صحراهای سوریه و عراق به همراه دارد.

ب ) باد شرجی (قوس یا کوس) : باد شرجی یا باد جنوب شرقی که در زمستان همان است که مراکز فشار مدیترانه رفته به طرف آن کشیده می شود. ولی در تابستان از بادهای بسیار نامطلوب سواحل شمال خلیج فارس به شمار می رود. این باد در فصل تابستان پس از عبور از دریا رطوبت زیاد با خود به همراه آورده و نم نسبی هوا را به شدت بالا می برد.

ج ) بادشمال نوروز : این باد در شب عید نوروز و یا یک شب قبل از آن می وزد. گاهی نیز از 26 اسفندماه شروع شده تا 5 یا 6 فرودین ادامه می یابد. این باد در گذشته به نام «توبیه» یا « دوم بر» نیز معروف بوده است.

د ) باد ایام غیابه : این باد بعد از شمال نوروزه شروع به وزیدن نموده.که از 14 فروردین شروع تا 15 اردیبهشت ماه ادامه می یابد. این باد رعد و برق و باران نیز به همراه دارد.

هـ ) باد بهاره کوچک : مدت وزیدن این باد ده روز است که از 15 اردیبشهت ماه تا 25 اردیبهشت ماه ادامه می یابد. این باد به صورت خشک و با سرعت می وزد و موجب خشک شدن ساقه جو و گندم نیز می شود. و برای درو کردن آماده می کند.

آیا می دانستید که : در سال تحصیلی 1309- 1310در استان بوشهر و استان هرمزگان تنها 17 مدرسه وجودداشته که بندردیلم دارای 1 دبستان پسرانه با دو کلاس اول و دوم و هر کلاس دارای   10نفر دانش آموز یعنی جمعاً 20 دانش آموز بوده است.

آیا می دانستید که : در کتابی که در سال 1317 خورشیدی نوشته شده و تنها دو نسخه ماشین شده از آن در ایران وجود دارد اطلاعات بندردیلم در آن به صورت زیر درج شده است: جمعیت تقریبی بندردیلم برابر 2500 نفر – آب مشروبی آن از چاه آب معروف به تنوب و مسقور و میلی بندر – مسافت آن 3 میل و دهستان بزرگ لیراوی دارای 33 قریه بوده است.

آیا می دانستید که : در سال 1323 خورشیدی بوشهر دارای 4 بخش بوده که یکی از آنها بخش دیلم با جمعیتی بالغ بر 21426 نفر بوده که تعداد 3129 نفر آن در مرکز بخش بندردیلم سکونت داشته است. و از پرجمعیت ترین روستاهای بخش بندردیلم در آن سال می توان به عامری با 573 نفر – چاه تلخ با 436 نفر – کنارکوه با 345 نفر – بنه اسمعیل با 382 نفر – سیاه مکان با 257 نفر – احمدحسین با 230 نفر و بیدو با 296 نفر اشاره نمود.

آیا می دانستید که : در سال 1330 بندردیلم یکی از 7 بخش بوشهر بوده و این بخش از یک دهستان بزرگ به نام لیراوی تشکیل شده که جمعیت آن دهستان بالغ بر 12900 تن بوده. و سکنه قصبه مرکزی یعنی مرکز بندردیلم حدود 3500 تن بوده که شغل اکثر اهالی آن کسب و صید ماهی و باربری دریایی بوده و در حدود 119 دکان ، یک دبستان ، شعبه ای از بانک ملی – بخشداری – ژاندارمری- گمرک – گارد مسلح گمرک – ثبت و آمار- دارایی – شهربانی- پست و تلگراف و تلفون بوده است.

آیا می دانستید که : مهمترین صادرات بندردیلم در سالهای پررونق خود: جو و گندم – پشم – روغن چراغ – کشمش و انگور – روغن و مهمترین واردات آن : قماش – شکر – چای – خرما بوده است.

آیا می دانستید که : زمان تمدن عیلام در خوزستان و بوشهر و فارس مناطق :

1- تل جزیره روستای چاه شیرین.2- تل شیشه ای روسـتای بـاستین و شـهرویــران.       .۳ - شهرک داوودی روستای عامری در راه کنارکوه و بیدو.4- تل گورحمزه روستای قنات و در مسیر روستای بوالفتح.5- تنگ چله مجاور روستای عامری.6- تل کم بین روستای عامری و بنه خاطر.7- حصارگلی ، تل سرخ ، کوچک حصار، خری خشتو، تل جهلی همگی در شمال و شرق روستای عامری. 8- تل خندون روستای بنه اسماعیل نزدیک جاده دیلم به سیاهمکان.9- تپه های شهر قوستا(قهستا) در زیر روستای مالکی.10- چاه های کوه بیکس در نزدیکی بنه احمد. 11- بندرحماد در شمال غربی بندردیلم.

12- تپه قلعه که به محله قلعه معروف بوده و در ساحل بندردیلم قرار دارد و اکنون مسجد قلعه بر روی آن بنا شده است. همگی بازمانده هایی از دوران پررونق دشت بزرگ لیراوی و تمدنهای پرعظمت و تاریخی ماهرویان و شی نیز و همچنین وارث آنها بندرتاریخی دیلم   بوده اند.